Ons kerkgebouw

Brochure ‘Van schuurkerk tot monument

Ons kerkgebouw is een van de meest opvallende gereformeerde kerkgebouwen van Nederland. De kerk met annexe gebouwen is van architectuur-historisch belang: een gaaf voorbeeld van kerkelijke bouwkunst uit het tweede kwart van de twintigste eeuw. Het mag wel een hoogtepunt van kerkbouw genoemd worden in de expressionistische bouwtrant van de Amsterdamse School. Door architect Reitsma werd deze kerk beschouwd als zijn beste werk. Verder heeft hij kerken gebouwd in Appingedam, Groningen, Leeuwarden, Kollum en Weesp.

Omdat Andijk in de jaren twintig een welvarende tijd doormaakte in de bloembollenteelt, waren de financiële middelen vrij ruim. Hoewel men het eens werd over een bouwplan dat inclusief de toren fl. 125.000 moest gaan kosten, kwam men door tegenvallers tenslotte uit op de voor die tijd grote som van fl.185.000 (84.000 euro). De eerste steen werd op 25 juli 1929 gelegd, op 3 september 1930 kon de ingebruikname worden gevierd.

BOUWKUNDIGE BIJZONDERHEDEN

Architect Reitsma uit Groningen heeft een markant gebouw tot stand weten te brengen, dat herinnert aan de gotiek. Zalen, toren, kerk en pastorie vormen een geheel, waarbij de gebouwen langs een as zijn gegroepeerd. Het geheel geeft een imposante indruk.

De verschillende bouwvolumes hebben alle zeer steile, hoog opgaande schilddaken die met leien in maasdekking zijn bekleed. De 45 meter hoge toren – met een verlicht uurwerk – wordt bekroond met een naaldspits. De gebouwen bestaan uit een betonskelet en zijn opgetrokken uit een donkerkleurige hardgebakken metselklinker. Mede door toepassing van een aantal bijzondere metselverbanden werd een fraaie indruk verkregen.

Op de hoeken van het gebouw staan steunberen met daarin rondbogige doorgangen. De ingangsgevel is wel bijzonder: een compositie van elkaar oversnijdende driehoeken met steeds dezelfde basis, bovenaan eindigend in een glazen, broeikasachtige opbouw.

Tegenover de hoofdingang bevindt zich het liturgisch centrum met daarboven het orgel. De banken zijn in een halve cirkel rond het liturgisch centrum gegroepeerd. Naast de hoofdingang voeren trappenhuizen naar de galerijen. Door herinrichting is het oorspronkelijke aantal zitplaatsen van 1200 verminderd naar nu 850.

De ramen in de onder- en bovenbouw hebben gebrandschilderd glas. Daarop zien we voorstellingen van handel, techniek, landbouw, scheepvaart, enzovoort.
De ruimte is overwelfd met een gecompliceerd parabolisch gewelf. De gewelf-aanzetten zijn omkleed met een patroon van houten blokjes in vele kleuren. Aansluitend zien we een plafondschildering in dezelfde, vervagende kleuren.

Het gebouw wordt ondersteund door 275 palen van 14 meter lengte, waarvan 56 onder de toren. Het hele complex is 60 meter breed. De kerk is 23 meter hoog, 25 meter lang en 21 meter diep. De 1500 kg zware klok heeft als randschrift: ‘ERE ZIJ GOD’.

In de toren was de kosterswoning ondergebracht, sinds 1970 doen deze vertrekken dienst als werkruimte. Ook de aan de noordkant gebouwde paardenstalling doet geen dienst meer als zodanig. Die is bij de fietsenstalling getrokken.

In 1970 is achter de kerk een ontmoetingscentrum aangebouwd. Door het platte dak wordt de monumentale hoofdstructuur en het silhouet van verspringende dakvlakken niet door deze aanbouw verstoord. In 1984 heeft een grote dakrenovatie plaatsgevonden en in 1985 werd het kerkgebouw op de provinciale monumentenlijst geplaatst.

In 2010 is een grondige restauratie gestart waarbij o.a. het interieur in de originele kleuren is teruggebracht en de glas-in-lood ramen zijn hersteld. In 2012 is de toren gerestaureerd. Als gevolg van betonrot moesten de vloeren worden vernieuwd, daartoe is de spits van de toren gehaald. In 2014 is het dak van nieuwe leien voorzien. De restauratie is voorjaar 2015 afgerond.